آتالار سوزو و مثللر رنگارنگدي ، اولارين هر بيرينده بير مطلب گيزلنير . آتالار سؤزونون بعضیسی اوچون لطیفه، تمثیل و باشقا فولکلور ژانرلاری آتالار سؤزلری و مثللر اوچون قایناق رولو اویناییر. آتالار سؤزلری و مثللر اسکی چاغلاردان یول آلیب گلسه ده همیشه معاصيردیر و معاصير سسلهنیر. خالق آتالار سؤزلرینی و مثللری اؤز قلبینده، شعوروندا یاشادیر. آتالار سؤزلری بولاق کیمی چاغلاییر. آتالار سؤزلری معیشته مؤحکم داخیل اولموش، دیلدن دوشمهین، ایشلک کلاملاردیر.
آتالار سؤزلری خالقین دونیاگؤروشونون زامانا، زامانین دا بشر اؤولادینا وئردیگی عبرت درسینین هامی طرفیندن قبول و تصدیق ائدیلن نتیجهسیدیر. اونا گؤره ده اونون دوزلوگونه و دقیقلیگینه اینام گوجلودور.بويوك شاعيريميز نيظامي گنجوي بو باره ده يازير:
دهيرسيز سوزلردن اوزاق اول بيرآز
اَيري پرده لرده چالقي چالينماز
اَن اينجي سوزلر تاب اولاسان ديلبر
گورونجه بهيهنسين سوز بهيه ننلر
ü بوغدا چوره يينين بوينوزو اولار.
ü هركسين بير دردي وار هئچ كيمه دئمز آغلار.
ü بير كلمه آغيللي سوز تورپاغا اكيلن توخوما بنزر.
ü فصيللر كئچديكجه آرخادا قالير ايللر ، عومور بير باياتيدير.
ü اونودولان آدامين كدري اوزونه بسدير.
ü نادان آلاق اودلاري كيميندير كوكوندن چيخاريب آتساندا يئنه بيتر.
ü زهري شيرين ائلييه بيلن ديليين ميننتدار اول.
ü آغزيندا قيزيل ديشلرين اولارسا ، قيزيل سوزلرين اولسا ياخشي دير.
ü ائششگه دئديلر : معرفتين گؤستر، تورپاقدا آغنادي.
ü اينسانلار آراسيندا مهربانلاري اولماسايدي ، حيات داريخمالي اولاردي.
ü توووز قوشونون گوزلليگي بايقوشدا اولسايدي ، بو گوزلليگه تاب گتيره بيلمزدي.
ü کور کورا کور دئمهسه باغری چاتلار.
ü قارغادان گؤزل قوش ایستهدیلر، بالاسینی گؤستردی.
ü اوچ شئيين اوزاقليغي حؤرمتي آرتيرار، تاماهدير، اوغورلوقدور، يالاندير.
ü اوغرو قالانا يانار، ائو يئيهسي تالانا.
ü پيس يولداشين دوستلوغو، بير كاسا آيرانا ديمز.
ü گئچي نين بورنوزي قاشانسا ، چوْبانين دَيه نَيينه سورته ر.
ü فلكين قايداسيدي، داغي چكر داغ اوستوندن.
ü مئيخاناچيدان شاهد ايستهديلر، سرخوشو گؤستردي.
ü آتا چؤرکدی، آنا اورک. آغلارسا آنان آغلار، قالانی یالان آغلار.
ü چؤرک آچان قاپینی قیلینج آچماز.
ü قیصاص قیامته قالماز!
ü آغاجی قورد یئیر، اینسانی درد.
ü آجی دانیشان شیرین سؤز ائشیتمز.
ü اصیلسیز قیزی آلماق چوخ آساندی، اما ساخلاماق چتیندی.
ü قارتال یومورتاسيندان قارغا چیخماز.
ü اوغورلوق چؤریین دادی اولماز.
ü صبیر آجیدیر، مئیوهسی شیرین.
ü تاماحکارين گؤزونو تورپاق دویدورار.
ü واختسیز بانلایان بئچهنی کسرلر.
ü آت مینهنیندیر، قیلینج باغلایانین.
ü آرواد ییخمایان ائو مین ایل تیکیلی قالار.
ü آشیغی ییغارلار اویناماقدان اؤتری.
ü الله ساغ گؤزو سول گؤزه مؤحتاج ائیلمهسین.
ü باغدان اریک قورتاردی، سلام-علیک قورتاردی.
ü داغ داغا قوووشماز، آدام آداما قوووشار.
ü بیر دلی قویویا داش سالار، یوز عقللی فیکیرلشیب چیخارا بیلمز.
ü دؤیمه قاپیینی، دؤیرلر قاپینی.
ü دوشمن ضعیف اولسا دا احتیاطی الدن بوراخما.
ü دینسیزین اليندن ایمانسیز گلر.
ü ائوینی یاخشی ساخلا غافیل قوناقدان، جانینی یاخشی ساخلا غافیل اجلدن.
ü ایت هورر کاروان کئچر، یئل قایادان نه آپارار.
ü ایلان هارا ایری گئتسه ده، اؤز یوواسما دوز گئدر.
ü کؤپک قایا کؤلگهسینده یاتار، ائله بیلر اؤز کؤلگهسیدیر.
ü کئچمه نامرد کؤپروسوندن، قوی آپارسین سئللر سنی!
ü قازان قاراسی گئدر، ناموس قاراسی گئتمز.
ü پیشیگه دئدیلر پوخون درماندی، سیشدی قویلادی.
ü قاچانی قوومازلار، ییخیلانی وورمازلار.
ü قوش وار اَتین یئیرلر، قوش وار اَت یئدیررلر.
ü مال گئدر بیر یئره، ایمان گئدر مین یئره.
ü اوت کؤکو اوسته بیتر.
ü آشين بوشلوغو، دنين يوخلوغونداندير.
ü اؤلن جانينی قورتاریر، یازیق قالانين حالینا.
ü اؤزونه اوماج اووا بیلمیر، اؤزگهسینه اریشته کسیر.
ü قورد بالاسی قورد اولار.
ü سؤز وار ائل ایچینده، سؤز وار ائو ایچینده.
ü اوزاقدان دؤیوش آسان گلیر.
ü یوز دوست آزدیر، بیر دوشمن چوخدور.
آتالار سوزلري باياتيلاردا:
عزیزیم کاساد اولماز،
مرد علی کاساد اولماز.
یوز نامردین چؤریین،
دوغراسان کاسا دولماز.
بو داغی آشماق اولماز،
نارینجی باشماق اولماز،
باشا گلن گلهجک،
قضادان قاچماق اولماز.
آشیق دئیر، درینده،
دایازیندا، درینده،
صدقی حاقّا دوز اولان
هرگیز قالماز درینده.
آل كمري، بئل باغلا،
ساچلارينا تئل باغلا.
نه يادا سيرريني وئر،
نه نامرده بئل باغلا.
گونلري بير-بير سانا،
ياد وئردي بير سير سانا.
بير علم، بير ده صنعت
خزينهدير انسانا.
عزيزيم ياخشي آتا،
يار اوخون ياخشي آتا.
سؤزو دئ قوچ ايگيده،
پولو وئر ياخشي آتا.
من آشيق بيلن اولسا،
قدريني بيلن اولسا.
بيرليگي توپ داغيتماز،
اونا سس وئرن اولسا.
ياخشي دوستدان ياد اولماز،
ياد اورهگي شاد اولماز.
دوشمن يوز نعمت وئرسه،
هئچ بيرينده داد اولماز.
پايام وار، دميردندي،
مايام وار، خميردندي.
گلن گونه ياخشي باخ،
كئچن گون عؤموردندي.
لهله اؤلدو، بئز گتي،
آرشين آپار، تئز گتي.
نه قونشودان سؤز آپار،
نه قونشودان سؤز گتي.
من آشيق گؤز يئري وار،
اوزونده گؤز يئري وار.
مجلسده مقام گؤزله،
هر سؤزون اؤز يئري وار.
حاضيرلايان : محمدرضا اسماعيل زاده